UẨN KHÚC CỦA VỤ KIỆN TẠI TOÀ SUPERIOR

Sau khi được sự đồng ý và yểm trợ của Cộng Đồng Việt Nam Hoa Kỳ về việc đưa vụ WJC/UMB ra trước tòa án thì thời gian có hiệu lực để kiện chỉ còn không quá hai tuần lễ, do đó vụ kiện phải được xúc tiến ngay vào ngày 26 tháng 10 năm 2000 với một nguyên đơn là Nguyễn Hữu Luyện Sau đó vụ kiện được chuyển thành class action với 12 nguyên đơn. Luật Sư James P. Keane đại diện nguyên đơn đã làm dúng thu tục, trước hết nộp hồ sơ vào Hội đồng Bài Trừ Kỳ Thị (MCAD), sau khi có nhận xét của MCAD, Luật sư James P. Keane đưa ngay vụ WJC/UMB vào Toà Superior tại Quận County, thành phố Boston, tiểu bang Massachusetts. (Civil Docket number 01 – 4507 E).

* * *

THỨ TỰ THỜI GIAN CỦA CÁC VĂN KIỆN

1. Lịch trình tiến hành vụ kiện WJC/UMB do toà án xếp loại F. Các vụ kiện về kỳ thị và các vụ kiện có nguyên đơn trên 65 tuổi, theo luật của tiểu bang Massachusetts, được xếp loại F (Fast = Nhanh) nghĩa là được ưu tiên xét xử trước những vụ kiện xếp loại A (A=Average=Bình thường).

Re: Commonwealth of Massachusetts – County of Suffolk - The superior Court - Civil

Docket number 01 – 4507 E. Dated 10/09/2001

Michael Joseph Donovan - Clerk of Courts – By Elaine R. Lombardi – Assistant clerk

Xem tài liệu tham khảo số 1

2. Hồ sơ khởi tố của 12 nguyên đơn nạp Hội Đồng Bài Trừ kỳ Thị (M.C.A.D.) ngày 18 tháng 4 năm 2001. Hội Đồng Bài trừ Kỳ Thị đã phê bác bỏ và ký dưới MCAD Docket number 00133252 Đây là một thủ tục hành chính của ngành Tư Pháp. Sau khi có quyết định của MCAD, nguyên đơn mới được đệ đơn kiện vào Toà Án, dù MCAD xác nhận hay bác bỏ cũng không ảnh hưởng gì tới việc xét xử của Toà Án.

Re: Commonwealth of Massachusetts - Commission Against Discrimintion

Dated May 23-2001 - Lynn Milinazzo-Gaudet, Attorney investigation

và

Commonwealth of Massachusetts - Commission Against Discrimintion

MCAD Docket number 00133252

Xem tài liệu tham khảo số 2

Vậy mà trong phán quyết bác bỏ vụ kiện, Chánh Án Janet Sanders viết:

“Tòa chỉ lưu ý một cách đơn giản rằng những lý đoán này cung cấp những cơ sở chọn lựa để Toà đi đến kết luận rằng vụ kiện này không thể được tiến hành thêm nữa. Cụ thể như, ngoại trừ Nguyễn Hữu Luyện, không có ai trong nhóm nguyên đơn nạp đơn khiếu tố với MACD”.

3. Trong khi WJC/UMB thông cáo chính thức việc tuyển chọn ông Hoàng Ngọc Hiến và ông Nguyễn Huệ Chi từ Viêt Nam cùng với lý lịch, chức vụ trong guồng máy của chế độ Cộng Sản Việt Nam. Trong hồ sơ của vụ kiện có bản sao giấy thông hành (pass port) của hai ông Hoàng Ngọc Hiến và Nguyễn Huệ Chi do nhà nước Cộng Sản Việt Nam cấp. Xin xem các chi tiết này trên liên mạng của WJC/UMB (http://omega.cc.umb.edu/~diaspora/diasTieuSu01E.html) . Ngoài ra chính Tiến Sĩ Kevin Bowen, Giám Đốc WJC cũng xác nhận với báo chí Mỹ ( Marcella Bombardieri, Globe staff “Battle Lines Remain” The Boston Globe October 26, 2000, Boston, Massachusetts) rằng chỉ có một mình ông Hoàng Ngọc Hiến là đảng viên đảng Cộng sản thôi, còn ông Nguyễn Huệ Chi thì không phải là đảng viên. Vậy mà trong phán quyết bác bỏ vụ kiện, Chánh Án Janet Sanders lại viết như sau

Quan điểm trọng tâm trong vụ kiện của nhóm nguyên đơn là, bởi vì họ là người gốc gác ở miền Nam Việt Nam có xuất xứ khác biệt với những người di dân đến Hoa Kỳ từ miền Bắc. Với việc tuyển chọn những di dân có gốc gác từ miền Bắc, có dính líu đến chế độ Cộng Sản, các bị cáo đã (được cho rằng) có hành động kỳ thị chống lại nhóm nguyên đơn một cách bất hợp pháp.

Re: Commonwealth of Massachusetts – County of Suffolk - The superior Court - Civil

Docket number 01 – 4507 E.

Memorandum of Decision and Order on Defendant’s Motion to Dismiss

Janet T. Sanders - Justice of the Superior Court - Dated August 27, 2004

Xem tài liệu tham khảo số 3

4. Ngày 11 tháng 9 năm 2002, Chánh Án Judith Fabricant ký lệnh mở phiên họp để thảo luận việc giải quyết bên ngoài Toà Án giữa hai bên và duyệt lại vụ kiện để định ngày xét xử.

Re: Commonwealth of Massachusetts – County of Suffolk - The superior Court - Civil

Docket number 01 – 4507 E.

Order and Notice to Appear for Screening Conference - Dated 09/11/2002 - By the Court

(Judith Fabricant, Justice) - Judia Robillard - ADR Screener

Xem tài liệu tham khảo số 4

5. Tiếp theo đó là thư của Luật Sư Keane đề ngày 4 tháng 10 năm 2002 thông báo rằng Toà Án chỉ định ngày tiền nghị án (pre trial) là 19 tháng 11, 2002. Đây là phiên họp giữa Chánh Án và Luật sư hai bên để quyết định ngày nào thuận tiện cho cả hai bên sẽ được chọn để mở phiên Toà xét xử chính thức.

Re: Mr. James P. Keane’s Letter to the Vietnamese American Community, dated October 4, 2002

Xem tài liệu tham khảo số 5

6. Điên thư của LS Keane đề ngày 19 tháng 11, năm 2002 báo tin Chánh Án bị bệnh nên hoãn hop tiền nghị án, và mời nguyên đơn Nguyễn Hữu Luyện tới họp tại văn phòng của Lawfirm, điện thư viết : “Chúng ta sẽ thảo luận về khúc ngoặt của vụ kiện này khi tôi gặp ông [Luyen]. Hiện tại, phía bị cáo đang tìm cách giải quyết bên ngoài toà án. Tôi cần gặp ông để thảo luận việc này, sau đó chúng ta sẽ gửi cho các nguyên đơn khác để duyệt lại.”

Re: E-mail: From KeaneKlein@aol.com

To: luyenn@hotmail.com

Dated: 19 Nov. 2002 10:59:59 EST

Cho tới ngày 19 tháng 11 năm 2002 vụ kiện thật là vững vàng về mặt pháp lý. Chánh Án Judith Fabricant quyết định đưa vụ kiện này ra xét xử với tư cách class action – nguyên đơn có tư cách pháp lý để đại diện cho tất cả những người Mỹ gốc Việt chịu chung những thiệt hại do WJC/UMB gây ra. Khi người viết tới văn phòng Luật Sư Keane để thảo luận, Luật Sư Keane nêu lên mấy vấn đề, quan trọng hơn cả là vấn đề WJC/UMB sẽ bồi thường 250 ngàn Mỹ kim và một thư xin lỗi. Phía nguyên đơn từ chối vì mong muốn vụ kiện phải được đem ra xét xử để đạt mục đích vô hiệu hoá chương trình nghiên cứu hoàn toàn không trung thực này.

Xem tài liệu tham khảo số 6

7. Cũng trong ngày 19 tháng 11 năm 2002, Luật Sư Keane còn gửi một thư qua đường bưu điện, nội dung thư cho biết ngày tiền nghị án bị hoãn lại tới 16 tháng 12, năm 2002 và báo tin là WJC/UMB đã xin Toà cho đổi vụ kiện từ loại F xuống loại A. Nhưng Luật Sư Keane đoan chắc rằng việc này không ảnh hưởng tới vụ kiện vì theo luật thì các vụ kiện về kỳ thị phải được xét xử sớm, và cũng theo luật thì nguyên đơn trên 65 tuổi cũng được ưu tiên xét xử sớm.

Xem tài liệu tham khảo số 7

8. Thư của Luật Sư Keane đề ngày 2 tháng 1 năm 2003 cho biết lịch trình 5 điểm của Chánh Án Burnes, trong đó điểm số 1 là buộc nguyên đơn phải xin Toà xác nhận tư cách class action của mình. Điểm thứ hai là đưa các nguyên đơn về Massachusetts để bị cáo lấy deposition. Điểm thứ ba là hoàn tất việc điều tra vào ngày 15 thang 5 năm 2003. Điều thứ tư là đệ trình Toà Án các chi tiết cần xét xử và biện luận của nguyên đơn. Điểm thứ năm là ngày tiền nghị án được chỉ định là 1-8-2003, trong phiên họp này sẽ chọn ngày xét xử.

Nhìn văn thư này có thể thấy ngay rằng điểm thứ nhất nhằm tạo lý do để bác bỏ class action vì vị Chánh Án trước đã nhìn nhận class action nên mới quyết định ngày tiền nghị án và cho lệnh hai bên nguyên và bị phải giải quyết vấn đề nếu không Toà sẽ chọn ngày lập phiên xét xử ( Tài Liệu Tham Khảo số 4) Sau khi bác bỏ class action rồi, bốn điểm còn lại trong lịch trình năm điểm của Chánh Án Burnes đi vào quên lãng: “hiện tượng” này cho biết vì sao bị cáo xin hoãn tới hai lần liên tiếp sau khi Chánh Án Judith Fabricant quyết định đem vụ kiện này ra xét xử với tư cách class action. Vì Toà Án của tiểu bang Massachusetts lập sẵn một panel để các vị Chánh Án luân phiên làm việc, mỗi vị hai tháng. Công việc dang dở từ vị Chánh Án trước để lại, vị Chánh Án kế tiếp sẽ giải quyết theo phương hướng của vị Chánh Án trước đã vạch ra. Đó là “luật không thành văn” đã lâu đời rồi. Nhưng trong vụ kiện này thì “đạo luật không thành văn” đó đã bị đảo lộn. Vì mỗi lần xin hoãn là đương nhiên vấn đề đó phải rơi vào tay vị Chánh Án khác. Qua cái panel do Toà Án đã lập ra, bên nguyên cũng như bên bị đều có thể chọn chánh án để xét xử vụ của mình bằng cách xin hoãn xử chờ cho tới đúng phiên của vị chánh án đó.

Xem tài liệu tham khảo số 8

9. Ngày 29 tháng 5 năm 2003, Luật Sư Keane báo tin là Chánh Án Janet Sander đã bác bỏ class action, vì các nguyên đơn khác ngoài Nguyễn Hữu Luyện ra, không có ai là cư dân của tiểu bang Massachusetts nên không được khởi tố theo class action tại Massachusetts.

Re: Remarks of Judge Janet T. Sanders dated 5/4/03

Lá thư này có hai điểm đặc biệt: Một là lời lẽ trong thư rất tiêu cực, ngược hẳn lại với lá thư đề ngày 4 tháng 10 năm 2002 (Tài Liệu Tham Khảo số 5) viết một tháng trước ngày nguyên đơn từ chối việc giải quyết bên ngoài Toà Án. Hai là Luật Sư Keane giải thích nguyên nhân bác bỏ class action khác hẳn với bút phê của Chánh Án Janet Sanders đã viết và ký tên.

Trở lại vấn đề WJC/UMB đề nghị bồi thường 250 ngàn Mỹ Kim và thư xin lỗi viết trong tiểu mục 6. Mặc dầu Luật Sư Keane rất thận trọng nhắc nhở người viết là phải tuyệt đối giữ bí mật cho tới khi hai bên thoả thuận một số chi tiết kèm theo. Nhưng người viết đã làm một việc sai lầm nghiêm trọng là loan báo trước dư luận ngay sau khi từ chối. Khi sự việc được dư luận bàn tán thì ông Nguyễn Ba Chung, Giám Đốc chương trình lên tiếng thanh minh là UMB không hề nêu lên vấn đề giải quyết bên ngoài toà án và Luật Sư Keane xác nhận là bị cáo không hề nói tới vấn đề giải quyết bên ngoài Toà Án. Trong lúc ngồi nói chuyện với người viết, Luật Sư Keane cũng nói như vậy một cách rất thản nhiên, với một vẻ rất là thật. Người viết cố trấn tĩnh và nhìn thẳng vào mắt Luật Sư Keane, không hề thấy một nét bối rối, hổ thẹn nào xuất hiện trên khuôn mặt của ông. Người viết trở thành nạn nhân của sự thật, một phần dư luận tin vào người viết, một phần khác của dư luận tin lời thanh minh của WJC/UMB vì có sự xác nhận của Luật Sư Keane. Tới thời gian này thì Luật Sư đã đứng hẳn về phía bị cáo rồi. Vấn đề bồi thường 250 ngàn Mỹ kim và thư xin lỗi chỉ là lời nói miệng trong lúc thảo luận nên Luật Sư Keane có thể chối bỏ được, nhưng còn vấ đề bị cáo muốn giải quyết bên ngoài Toà Án, nếu Luật Sư Keane khôn ngoan hơn, ông không nên chối bỏ, vì điện thư là một chứng tích không thể chối bỏ. Mỗi điện thư đều có ghi IP của người gửi thì làm sao Luật Sư Keane có thể chối bỏ được? Bức điện thư này là Tài Liệu Tham Khảo ở tiểu mục số 6.

Bản thân người viết đã phạm sai lầm vì loan báo lời nói của Luật Sư Keane khi đã quyết định từ chối việc giải quyết bên ngoài Toà Án. Lý do từ chối là vì hoàn toàn tin tưởng vào thế mạnh của vụ kiện mà Luật Sư Keane đã tạo ra, và vì người viết đang theo đuổi ước mơ thắng lợi, số tiền bồi thường sẽ đủ để cống hiến cho một đại học có uy tín để thực hiện một chương trình nghiên cứu hoàn toàn trung thực và vô tư về người Việt tỵ nạn Cộng Sản và thời kỳ hậu tỵ nạn (post refugee era) để lưu laị trong kho tàng văn học sử chẳng những của Hoa Kỳ mà còn của thế giới nữa, những hình ảnh trung thực của một giai đoạn lịch sử đầy máu và nước mắt của Việt Nam, những hình ảnh khủng khiếp của nửa triệu người đã chết trên đường đi tìm tự do, những vinh nhục của người sống sót, những thành công huy hoàng của thế hệ con cháu gia đình tỵ nạn . . . Nhóm nguyên đơn theo đuổi mục đích chung của Cộng Đồng là “bảo vệ căn cước đích thật của thế hệ tỵ nạn Cộng Sản và vị trí lịch sử của ba triệu người Việt đã phải lao vào cái chết để đi tìm cuộc sống tư do.

Vài tuần lễ trước khi có phán quyết bác bỏ class action, Luật Sư Keane cũng hé mở cho nguyên đơn biết là class action có thể bị bác bỏ. Người viết đã nói với Luật Sư Keane là trong tình hình bất lợi như vậy, chúng tôi muốn ông đổi class action thành 10 hồ sơ cá nhân và tiếp tục kiện WJC/UMB với cùng một lý do như trước. Đây là yêu cầu chính thức của các nguyên đơn. Về tiền bạc thì nguyên đơn đã để tiền ‘retainer’ đủ 100 ngàn Mỹ kim đúng theo hợp đồng.

Xem tài liệu tham khảo số 9

10. Ngày 29 tháng 5, năm 2003 Luật Sư Jmes P. Keane viết thư gửi các nguyên đơn, báo tin class action đã bị Chánh Án Janet T. Sanders bác bỏ, do đó tất cả các nguyên đơn, ngoại trừ nguyên đơn Nguyễn Hữu Luyện, không còn là thành viên của vụ án nữa.Lá thư này đã để lộ toàn bộ kế hoạch “xoá xổ” vụ kiện một cách tinh vi ngay sau khi việc điều đình không thành. Vì Luật Sư Keane đã tự ý gạt chín nguyên đơn cư ngụ bên ngoài tiểu bang Massachusetts ra khỏi vụ kiện.

Sự thực là Toà Án chỉ bác bỏ class action thôi, không hề bác bỏ quyền của công dân Hoa Kỳ tại các tiểu bang khác khởi tố Đại Học Massachusetts Boston tại tiểu bang Massachusetts. Bằng chứng là ngay ngày hôm sau khi nhận bàn giao hồ sơ vụ kiện, hai Luật Sư mới trình diện Toà Án để làm thủ tục đại diện cho 10 nguyên đơn, tiếp tục vụ kiện với 10 nguyên đơn, không hề phải xin phép Toà Án về việc này.

Sau khi loại bỏ 9 nguyên đơn cư trú bên ngoài tiểu bang Massachusetts, Luật Sư Keane đoan chắc là người viết ra Toà một mình thì sẽ thắng, và ông thúc giục người viết gặp Luật Sư của bị cáo, làm bản khai hữu thệ (deposition) để hoàn tất thủ tục cho phiên Toà xét xử sắp tới. Người viết đã được mở mắt sau cơn u mê đau đớn và vết đau đang còn tê tái ê chề nên đã tỉnh táo giải quyết và đã phải xin hoãn ngày gặp Luật Sư của bị cáo để làm bản khai hữu thệ, rồi chạy khắp nơi tìm Luật Sư thay thế Luật Sư Keane để cứu vãn vụ kiện. Tới bước đường cùng này thì một nguyên đơn là ông Bùi Diễm, nguyên là Đại Sứ VNCH tại Hoa Kỳ, quen biết lâu năm với Tổ Hợp Luật Sư Baker, Donelson, Bearman, Caldwell & Berkowitz, có văn phòng chính tại Washington D.C. nên mời Tổ Hợp Luật sư này nhận trách nhiệm đại diện nguyên đơn. Vụ kiện được hồi sinh và đang chờ phán quyết của Toà phúc Thẩm (Court of Appeal)

Đúng 15 tháng sau ngày Chánh Án Janet Sander bác bỏ tư cách class action của nhóm nguyên đơn thì cũng Chánh Án Janet Sanders trở lại với vụ kiện này. Người viết hoàn toàn không biết đây là theo chu kỳ luân phiên của danh sách (panel), hay là vì một nguyên nhân nào khác. Chính người viết đã nói với Luật Sư [mới] Bradley S. Clanton là phải xin đổi Chánh Án vì những sự việc đã xẩy ra trước đây, và theo luật thì cả hai bên nguyên và bị đều có quyền làm như vậy, nhưng Luật Sư Clanton mới thay Luật Sư Keane đưa ra ý kiến là không nên chọc giận Chánh Án Janet Sanders và kết qủa là Chánh Án Janet Sanders đã không quan tâm gì đến sự thật, viết phán quyết daì tám trang sai sự thật để bác bỏ vụ kiện.

Người viết có đủ bằng chứng để đi tới chỗ phân định phải trái về hành động của Luật Sư Keane, nhưng đã không làm, phần vì không đủ tiền và không đủ lực để mở thêm một vụ kiện nữa, và phần thì còn nghĩ tới tấm lòng và công lao của Luật Sư Keane đối với vụ kiện này trước khi ông ta quay ngược hướng đi. Cho tới nay, người viết vẫn còn thầm cảm ơn ông đã tạo thế mạnh, rất mạnh cho vụ kiện này cho tới ngày 19 tháng 11 năm 2002 là ngày bị cáo tìm kiếm giải pháp giải quyết bên ngoài Toà Án. Bản thân người viết vẫn thường tự hỏi “Phải chăng người viết đã phạm sai lầm nghiêm trọng khi từ chối điều đình bên ngoài Toà Án và loan báo tin này khi Luật Sư Keane đã thận trong căn dặn là không được tiết lộ trước khi có thoả thuận về một số chi tiết kèm theo?”

Qua sáu năm dài theo đuổi vụ kiện, sự hiểu biết của người viết trong lãnh vực này đã trở nên phong phú dầy dạn. Nhưng cũng xin thú nhận rằng có nhiều trường hợp “chỉ khôn khi sự đã rồi”. Sự thật là người viết không có kinh nghiệm nên không kịp thời nhìn thấy công lao của Luật Sư Keane đã tạo được thế mạnh cho vụ kiện và dựa vào thế mạnh đó để tìm ra một giải pháp có lợi nhất mà khả năng của một luật sư có thể làm được cho vụ kiện mà ông có trách nhiệm đại diện. Nhưng có hai điều rất đáng tiếc: Một là người viết không thể đi theo con đường mà Luật Sư Keane đã mất nhiều công sức để đạt tới, hai là người viết không hiểu được giới hạn mà Luật Sư đại diện của mình có thể đạt được, có lẽ điều mong muốn của người viết vượt quá tầm vóc của Luật Sư Keane nên đã khiến ông phải đổi hướng 180 độ để kết thúc vấn đề giống như các chính khách ngoại giao của các siêu cường, khi gặp một đồng minh nào đó, không còn thích hợp với kế hoạch và lợi ích của họ nữa thì họ phải lạnh lùng gạt bỏ hoặc tiêu diệt ngay, dù mới hôm qua còn là đồng minh thắm thiết của họ, nhưng vì hôm nay họ có con đường khác để đi!

Back